Komarci nisu oduvek imali sklonost ka ljudskoj krvi. Ovi mali, ali opasni insekti postoje mnogo duže nego ljudi, pa su se tokom evolucije hranili različitim životinjama. Međutim, nova studija pokazuje da je u jednom trenutku došlo do značajne promene — pojedine vrste komaraca počele su da preferiraju upravo ljudsku krv.
Prema istraživanju objavljenom u časopisu Scientific Reports, ta promena se verovatno dogodila između 2,9 miliona i 1,6 miliona godina. Naučnici smatraju da je uzrok bila sve veća prisutnost ranih ljudskih predaka, odnosno hominina, u regionu jugoistočne Azije.
Komarci kao trag u istoriji ljudske evolucije
Otkrivanje trenutka kada su komarci počeli da se hrane ljudskom krvlju može pomoći naučnicima da bolje razumeju širenje ranih ljudi iz Afrike.
Do sada su se istraživači uglavnom oslanjali na:
- fosilne ostatke
- drevnu DNK
- arheološke nalaze
Međutim, u tropskim regionima poput jugoistočne Azije, vlaga i toplota ubrzavaju raspadanje ostataka, pa je fosilnih dokaza vrlo malo. Zato naučnici sve češće koriste alternativne metode, poput genetske analize životinja i parazita koji su živeli uz ljude.
Uloga vrste Homo erectus
Istraživanje sugeriše da su populacije Homo erectus, jednog od najranijih ljudskih predaka, možda bile dovoljno brojne u tom regionu da utiču na evoluciju komaraca.
Autori studije pretpostavljaju da su komarci koji su živeli u tropskim šumama morali da se prilagode novim izvorima hrane kada su se ljudi počeli pojavljivati u većem broju.
Ako su ljudi bili dostupniji izvor krvi nego druge životinje, komarci su mogli da razviju sklonost ka ljudskim domaćinima.
Kako je sprovedeno istraživanje
Tim naučnika analizirao je DNK 38 komaraca iz 11 različitih vrsta iz grupe Anopheles leucosphyrus. Ova grupa je posebno zanimljiva jer uključuje vrste koje mogu prenositi malariju.
Komarci su prikupljani tokom dugog perioda — između 1992. i 2020. godine — na različitim lokacijama u jugoistočnoj Aziji.
Uz pomoć:
- genetskog sekvenciranja
- procene mutacija
- kompjuterskih modela evolucije
istraživači su rekonstruisali evolutivnu istoriju ovih komaraca.
Rezultati su pokazali da su se komarci prvobitno hranili ne-ljudskim primatima, ali je u jednom trenutku deo populacije razvio preferenciju za ljudsku krv.
Promene klime i migracije ljudi
U poslednja dva miliona godina klima na Zemlji se značajno menjala. Hladniji i suvlji periodi doveli su do promene pejzaža — guste tropske šume su se delimično pretvarale u sezonske šume i travnjake.
Ove promene su verovatno omogućile migraciju ranih ljudi kroz region poznat kao Sundaland, koji danas obuhvata:
- Javu
- Sumatru
- Borneo
- Malajsko poluostrvo
Sa dolaskom ljudi u ove oblasti, komarci su dobili novi i stabilan izvor hrane.
Komarci mogu otkriti skrivenu istoriju ljudi
Naučnici veruju da proučavanje parazita i organizama koji žive uz ljude može pomoći u otkrivanju detalja naše evolucione prošlosti.
DNK ovih organizama često čuva tragove:
- migracija ljudi
- promena u populaciji
- interakcija između vrsta
Slične studije su već koristile vaši kako bi pratile migracije ljudi u Americi.
Zašto je ovo otkriće važno
Ovo istraživanje pokazuje da se istorija ljudske evolucije može proučavati i kroz organizme koji su živeli uz nas.
Komarci, koji su danas poznati kao prenosioci bolesti poput malarije, mogu zapravo pomoći naučnicima da bolje razumeju:
- kada su ljudi stigli u određene regione
- kako su se populacije širile
- kako su se vrste međusobno prilagođavale tokom miliona godina
Naučnici planiraju dalja istraživanja kako bi otkrili koji su geni komarcima omogućili da prepoznaju i preferiraju ljudski miris i krv, što bi moglo dodatno osvetliti ovu neobičnu, ali važnu vezu između ljudi i ovih sitnih insekata.
